Welterusten, meneer de student

Walter Pauli − 08/01/11, 09u00
Studentenprotest in Brazilië. © ap

Het voorbije jaar was er her en der in Europa studentenprotest. Niet alleen maar wild geroep of massale betogingen, maar gedragen door goede en relevante argumentaties. In Vlaanderen bleef het stil. Wie haalt de millenniumstudent van achter zijn laptop?

  • Waarvoor zou de politie nog zijn matrak bovenhalen als hij een groepje Vlaamse studenten ziet, tenzij om wildplassen te voorkomen?

Is het goed nieuws of slecht? In Londen stapten vijftigduizend studenten op tegen een forse verhoging van de ‘tuition fees’, hun inschrijvingsgelden: de regering-Cameron heeft die namelijk verdrievoudigd. Britse universiteiten mogen nu tot 9.000 pond inschrijvingsgeld vragen, omgerekend zo’n 11.000 euro.

In Rome kwamen ook vele duizenden op straat tegen onderwijshervormingen in hun land, met forse besparingen voor de universiteiten cynisch genoeg ongeveer het enige echt serieuze legislatieve werk van de regering-Berlusconi vorig jaar. In Frankrijk brachten de studentenbonden ongeveer 150.000 studenten en scholieren op de been, tegen de onderwijshervormingen van Sarkozy. In Griekenland staat het halve land op straat, ook de studenten, en die deden zelfs mee aan de algemene stakingen die dat land teisteren.

Elk nadeel heeft zijn voordeel, zoals dat heet: Vlaamse studenten hoeven niet zo nodig de straat op, want de Vlaamse regering heeft met zijn kaasschaaf het hoger onderwijs nog niet te fel doen bloeden. Dat is het positieve aspect. Er wordt niet geprotesteerd omdat er weinig urgents is om zich bovenmatig druk om te maken.

Voorlopig voelen wat professoren zich gebelgd omdat onderwijsminister Pascal Smet zich niet kon weerhouden van een provocatieve sneer naar hun werklust en arbeidsethos, en roert er wat bij vorsers wegens de besparingen in de budgetten voor wetenschappelijk onderzoek. Het Vlaamse onderwijs heeft het nog relatief goed, en dus blijft de Vlaamse student volslagen kalm. ‘Rustige vastheid’: het was een slogan van een politicus die al aan zijn prepensioen toe was, maar die evengoed kan slaan op een deel van de studerende generatie.

YouTube-redenaar
Maar het is natuurlijk niet omdat er nog geen financiële maatregelen genomen werden, dat die straks niet zullen komen wie een beetje kan rekenen en inzicht heeft in de staathuishoudkunde, houdt zijn hart vast voor wat er van zal komen als er ooit een regering gevormd wordt. De economische wetmatigheden die grote delen van Europa nu al ondergaan, zullen vroeg of laat ook België en Vlaanderen treffen. Net zoals de oorzaak van de financiële problemen in zo verschillende landen en met zo’n uiteenlopende politieke tradities als Griekenland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië, ook geldt voor België.

Het is een combinatie van de financieel-economische crisis met de vergrijzing, waardoor de welvaartsstaat zowel externe schokken te verwerken krijgt als intern onder druk staat. Het is dwaas om te denken dat Vlaanderen een veilig eiland is in de Noordzee, het is kortzichtig om niet te zien dat ook onderwijs, een belangrijk en dus kostelijk deel van die verzorgingsstaat, niet immuun is voor besparingen, en het is redelijk ondenkbaar dat alleen lager en middelbaar onderwijs de schok zullen opvangen, en niet de hogescholen en universiteiten.

Het is juist dat beeld van een op zichzelf gerichte studentenbeweging dat een belangrijke correctie kreeg tijdens het recente studentenprotest in Londen, Parijs, Rome en Athene. En het verspreidde zich via het internet: op Facebook werd reclame gemaakt voor een filmpje over een meeting van de Britse studentenvakbond, waardoor het fragment massaal aangeklikt werd op YouTube.

Wie even zoekt, kan het nog steeds vinden: een bevlogen vijftienjarige knul op een spreekgestoelte voor een zaal generatiegenoten.”You know, this was ment to be the first post-ideological generation, right? This was ment to be the generation that never thought of anything bigger dan our Facebook-profiles or our tv-screens”, zo steekt hij van wal, waarna hij terugblikt op de betogingen, uitlegt dat de studenten en scholieren aantoonden dat ‘solidarity’ en ‘comradeship’ geen holle begrippen zijn. Dat studenten die nooit gedacht hadden een partijkaart aan te schaffen, die geen lid waren van politieke clubs, die zich ver hielden van drukkingsgroepen, opeens op straat stonden.

Het protest bleef niet beperkt tot de eigen kring. Onder druk van de studentenagitatie legden ook de universiteitsbesturen van Oxford en Cambridge precies uit waar het op stond, en waagden zij zich aan een uitleg die politiek en maatschappelijk relevant was, en zich niet alleen beperkte tot het staren naar de eigen academische navel: “Het is niet eerlijk dat de kosten voor wat in dit economische systeem fout zijn gelopen, doorgeduwd worden naar de generatie van morgen. Het is niet goed dat Groot-Brittannië het duurste universitaire onderwijs ter wereld krijgt. Het laat zich raden dat dit een onoverkomelijke financiële drempel wordt voor jongeren uit niet zo rijke gezinnen.”

Want dat vond onze jonge YouTube-redenaar (door Facebook-fans in een voor dit medium klassieke overdrijving als snel uitgeroepen tot “een nieuwe Martin Luther King” en “een betere Obama”) precies het magische, het beklijvende aan het studentenprotest: het opende de ogen van een generatie. Wat begon bij het protest om het ‘kleine’ onrecht hen aangedaan, evolueerde in geen tijd tot een snelle bewustwording van het grotere plaatje. Ineens geloofden zij in iets groters. Zij vochten terug.

Figuurlijk scholieren en studenten steunden ineens massaal een Facebookgroep voor een of andere staking, en soms ook letterlijk. Vandaar de relletjes, die in de populaire pers snel opgeklopt worden tot straatgeweld waartegen de avondklok moet ingesteld worden en dat alleen met harde repressie te bekampen valt. Een nutteloze ‘matrakkensabbat’, naar het woord van wijlen Nic Van Bruggen.

Droogkloterig (m/v)
Waarom zou de politie nog zijn matrak bovenhalen als hij een groepje Vlaamse studenten ziet, tenzij om wildplassen te voorkomen?

Stop voor gemakkelijke veralgemeningen. Natuurlijk zijn er hier nog op allerlei wijze geëngageerde studenten. We hebben het over de student die op enigszins georganiseerde wijze participeert in het maatschappelijke of politieke debat, niet als ecologist, of lid van de jeugdraad, of CD&V-jongere, maar ‘als student’. Zeker, er zijn bijzonder actieve studentenverenigingen en -vertegenwoordigingen, Loko in Leuven, de overkoepelende Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS). En de studenten die daarin actief zijn, zullen dat vaak met hart en ziel doen, en dus zeer geëngageerd.

Alleen reikt dat engagement in regel niet verder dan de eigen kring, weze het de eigen hogeschool of universiteit, in het beste geval tot het ministerie van Onderwijs. Zijn Vlaamse studenten daarom met minder relevante zaken bezig dan die in Engeland of Frankrijk? Niet echt: VVS is bezig met openbaar vervoer (voor de student van morgen), waarschuwt tegen dure privatiseringen (van studentenvoorzieningen), heeft het over de uit de pan swingende levensduurte (voor studenten). Het VVS-beleidsplan voor 2010-2011 heeft het ook over de schandalig lage aanwezigheid van allochtonen, een combinatie van elementen van verdoken culturele segregatie en de kostprijs van het hoger onderwijs. Men heeft ook oog voor de problemen van gehandicapten.

Alleen staat dat vermeld in teksten die opgesteld zijn in een wereldvreemd, ambtelijk jargon dat vooral niet bedoeld lijkt iemand buiten de eigen club te interesseren: geen ‘normale’ studenten, en zeker niet de samenleving as such. Geniet mee: “VVS organiseert een ronde tafel met belangengroepen rond diversiteit in het hoger onderwijs om nieuwe input te krijgen rond het verlagen van de drempels die er bestaan in het hoger onderwijs. VVS implementeert het aspect diversiteit in haar dagelijkse werking en organisatie aan de hand van de resultaten van de hierboven genoemde dataverzameling en standpuntenvorming. Verschillende dossiers lopen al enige tijd aan en moeten nog steeds behandeld worden. Zo is er aan de ene kant het nieuwe decreet met betrekking tot de organisatie van de stuvo’s (de wat? WP) en aan de andere kant het Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs (SIHO) dat bedoeld is om de instellingen in het hoger onderwijs extra ondersteuning te bieden inzake inclusief onderwijs. Momenteel zit VVS niet meer op structurele wijze aan tafel met het SIHO, maar dit dossier vereist nog wel opvolging.”

Het ergerlijke is niet alleen dat deze woordenbrij geschreven is, maar ook dat er ongetwijfeld over die tekst vergaderd is, en dat niemand van de huidige generatie studentenleiders ziet of begrijpt hoe neurotisch ze klinken, hoe pseudo-ernstig, en vooral: hoe irrelevant dit is. De taal van de nota doet overigens vermoeden dat men denkt zoals men spreekt en schrijft: droogkloterig (m/v).

En dat komt door een erfzonde die ergens de voorbije jaren op de huidige Vlaamse studentengeneratie werd gelegd: het apolitieke. Studentenorganisaties menen dat ze zich niet meer mogen uitspreken over een groter kader, laat staan over de samenleving of politieke gevoelige thema’s die niet direct studentgebonden zijn. Dat in de jaren negentig studenten zoiets dachten: het valt nog te rijmen met de algemeen geldende inzichten van toen. Het was de tijd van de nieuwe zakelijkheid, van de keurige managers. Het was ook een afzetten tegen vroegere generaties die elk praktisch probleem in een politieke saus verdronken.

Maar wie vandaag een beetje de tijdgeest aanvoelt, weet dat de ‘kleine’ uitleg niet meer klopt niet meer aanvaard wordt ook. Wie over openbaar vervoer voor studenten wil spreken, zal toch even mogen nadenken over treinen, bussen en trams voor álle Vlamingen. Wie wil meepraten over diversiteit aan de universiteit, zal dat moeten inbedden in een verstandige visie op multiculturaliteit.

Een studentenbeweging die alleen met studenten bezig is en zich niet waagt aan een maatschappelijk kader, is in deze tijden met fossilisering bedreigd. Dat is het probleem van VVS en Loko: ze zijn zo nineties. En het land en de meeste ‘gewone’ studenten inmiddels ‘millenniumstudenen’ zijn inmiddels vlot een vol decennium verder. Die irriteren sommige proffen wel met hun ge-Facebook en ge-iPod en gelaptop tijdens de cursussen, maar die spanning is van alle tijden en voelt bijzonder weldadig aan. Omdat het een conflict in de Gentse universiteit betrof, is er voor de door professor Carl Devos belaagde studenten maar één goede raad: nie pleuje! Daarvoor is in het latere leven nog volop tijd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s